Deneme sınavını bitirdin, sonucu gördün ama net değil: Türkçe, Tarih, Coğrafya, Vatandaşlık ya da Matematik'ten hangisinde gerçekten zayıfsın? Netin düşük çıkmış olabilir ama bunun nedenini bilmeden bir sonraki haftayı da aynı şekilde geçirirsen, aynı hataları tekrar yaparsın. Bu yazıda, denemeden sonra yalnızca 20 dakika ayırarak zayıf konunu üç adımda bulmanın yöntemini anlatıyorum.
Kısa cevap şu: Zayıf konu, en çok yanlış yaptığın konu değil; yanlışlarının toplam puana en çok zarar verdiği ve tekrar yaptığın konudur. Bu ayrımı yapmadan çalışmaya başlarsan saatlerini yanlış yere harcarsın.
Birinci Adım (5 dakika): Yanlışları Konuya Göre Say
İlk iş, sınav kağıdındaki her yanlış ve boş soruyu konusuna göre bir tabloya yazmak. Kağıda ya da telefonundaki bir nota şu üç sütunu aç:
- Konu adı
- Yanlış sayısı
- Boş sayısı
Örneğin: "Anayasa – 4 yanlış, 1 boş", "Paragraf – 3 yanlış, 0 boş". Bu işlem yalnızca 5 dakika sürer ama çoğu öğrenci bunu hiç yapmaz, sadece "Türkçe'de kötüyüm" diye düşünür. Oysa Türkçe'nin içinde bile bir konuda tıkandığını göreceksin.
Dikkat edilmesi gereken iki nokta var. Birincisi, boş bıraktığın sorular genellikle yanlışların kadar önemlidir, çünkü bilmediğini ya da emin olmadığını gösterirler. İkincisi, yanlış sayısı tek başına yeterli değildir; aynı konuda birden fazla hata varsa o konu daha acil demektir.
İkinci Adım (7 dakika): Hatanın Türünü Belirle
Her yanlışın nedenini üç kategoriden birine koy:
- Bilgi eksiği: Konuyu hiç bilmiyorsun ya da unuttun. Örnek: Anayasa'da hangi maddenin neyi düzenlediğini hatırlamıyorsun.
- Dikkat hatası: Konuyu biliyorsun ama soruyu yanlış okudun, "değildir" kelimesini kaçırdın, şıkları karıştırdın.
- Süre hatası: Cevabı biliyordun ama sorunun üstünde çok fazla vakit kaybettin ya da son dakikada acele ettin.
Bu ayrım neden önemli? Çünkü her hata türünün çözümü farklıdır. Bilgi eksiği varsa konu tekrarı gerekir. Dikkat hatası varsa soru okuma alışkanlığına çalışman gerekir. Süre hatası ise deneme pratiğiyle, zaman yönetimiyle ilgilidir. Üç tip hatanın hepsini aynı çalışmayla çözmeye çalışan öğrenci genelde ilerleyemez.
Örnek: Bir öğrencinin Tarih'te 5 yanlışı var. Bunların 4'ü bilgi eksiği (Osmanlı'nın kuruluş dönemi, Tanzimat kararları), 1'i dikkat hatası. Bu durumda zayıf konu Tarih'in o alt başlığıdır; dikkat hatası ise ayrı bir not olarak takip edilir.
Üçüncü Adım (8 dakika): Önceliklendir ve Plan Yap
Son olarak, tablondaki verileri şu soruya göre sırala: Bu konudan kaç puan kaybettim ve bu konu sınavda ne kadar ağırlığa sahip? Ağırlık bilgisi için kendi resmi sınav kılavuzunu ve kaynaklarını kontrol etmen gerekir; bu konuda kesin oranları burada vermek doğru olmaz.
Sonra en fazla puan kaybettirip aynı zamanda çalışması kolay olan konuyu ilk sıraya koy. Bu sayede hem en çok fayda sağlarsın hem de motivasyonun düşmez. Hemen ardından seçtiğin konu için küçük bir plan yap:
- Bu hafta yalnızca bu konunun konu anlatımını tekrar et (en fazla 30-40 dakika).
- Konuyla ilgili 20-25 soru çöz ve yanlışlarını aynı üç kategoriye göre tekrar işaretle.
- Hafta sonu aynı konudan kısa bir karma test hazırla ve sonucu karşılaştır.
Bu planın tek bir kuralı var: Her hafta yalnızca bir ya da en fazla iki zayıf konuya odaklan. Her konuya aynı anda çalışmaya kalkarsan hiçbirinde ilerleme kaydedemezsin.
Uygulamada Dikkat Edilecekler
Bu yöntemi her denemeden sonra tekrarlarsan birkaç hafta içinde tablon kendini gösterir. Hangi konuda sürekli takıldığını, hangisinin zamanla düzeldiğini görürsün. Bir noktaya dikkat et: Yanlış analizini yaparken sadece sonuç kağıdına bakma; mümkünse sorunun kendisini tekrar oku ve şıklarda neden o cevabı seçtiğini kendi kendine açıkla. Bu, dikkat hatasıyla bilgi eksiğini ayırmanın en hızlı yoludur.
Deneme sonuçlarının genel puan ortalaması, sınavın hangi yılda ve hangi kadroya yönelik olduğuna bağlı olarak değişebilir. Bu yüzden kendi denemelerindeki kendi trendine odaklan; başkalarının netleriyle kıyaslamak yerine kendi hatalarındaki düzelmeye bak.
Sonuç olarak, denemeden sonraki 20 dakika, haftalarca rastgele çalışmaktan çok daha değerlidir. Konu bazlı yanlış tablosu, hata türü ayrımı ve kısa bir önceliklendirme planıyla hangi konuya ne kadar zaman ayıracağını net biçimde bilirsin.
Bu hafta yapabileceğin şey: Son denemeni aç, 5 dakikanı ayır ve yukarıdaki üç sütunlu tabloyu oluştur. Ardından en çok puan kaybettirdiğin konuyu tek bir cümleyle yaz ve yarın ilk iş o konunun konu anlatımına başla. Küçük bir başlangıç bile, bir sonraki denemende sonucunu gerçekten değiştirecek.
Bu kadar yeri doldururken konuyu fazla uzatmadan kal: deneme sonucunu hangi kadroya göre değerlendirdiğini ve hangi konuların senin hedefinde ağır bastığını da kendi resmi kılavuzundan kontrol et. Sonraki adımı atmadan önce bu bilgiyi netleştirmek, planını daha isabetli hale getirir.
Sık sorulan sorular
Deneme sonrası zayıf konumu bulmak için ne kadar süre ayırmalıyım?
Yaklaşık 20 dakika yeterlidir: 5 dakika konu bazlı sayım, 7 dakika hata türü belirleme, 8 dakika önceliklendirme ve plan.
En çok yanlış yaptığım konu mu zayıf konumdur?
Her zaman değil. Zayıf konu, yanlışlarının toplam puana en çok zarar verdiği ve tekrar ettiğin konudur. Boş bıraktığın sorular da önemli bir sinyaldir.
Dikkat hatası ile bilgi eksiğini nasıl ayırt ederim?
Yanlış sorunun konusunu biliyor muydun diye sor. Biliyorsan ama soruyu yanlış okuduysan dikkat hatasıdır; konuyu hiç hatırlamıyorsan bilgi eksiğidir.
Bir hafta boyunca kaç zayıf konuya çalışmalıyım?
En fazla bir ya da iki konuya odaklanmak daha verimlidir. Çok konuyu aynı anda çalışmak ilerlemeyi zorlaştırır.
Bu analizi ne sıklıkla yapmalıyım?
Her denemeden sonra yapmak en iyisidir. Birkaç deneme sonra hangi konuda sürekli takıldığını ve hangisinin düzeldiğini net görürsün.
Konular
Bilgini 2 dakikada test et
Kısa test + yapay zekâ geri bildirimi
